Από το 1922 όταν την χώρα κυβερνούσε η Εθνική Αγροτική Ένωση του Αλεξάνταρ Σταμπολίισκι η 8^η Νοεμβρίου αποτελεί μέρα μνήμης για τα χαμένα βορειοδυτικά εδάφη της Βουλγαρίας μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Ημέρα άρχισε να σημειώνεται ξανά από το 1991 μετά την αλλαγή του σοσιαλιστικού καθεστώτος. Του χρόνου θα κλείσει ένας αιώνας από την υπογραφή της Συνθήκης του Νεϊγύ που απέκοψε περίπου 1 600 τετραγωνικά χιλιόμετρα από την επικράτεια της Βουλγαρίας με αποτέλεσμα εκτός συνόρων να μείνουν 3 βουλγάρικες πόλεις, 120 χωριά, 116 βουλγάρικα σχολεία και 45 βουλγάρικες εκκλησίες, με τα σύνορα να περνάνε μέσα από τις αυλές των σπιτιών και να χωρίζουν οικογένειες. 

Η νέα προοπτική που ανοίγεται μπροστά στην Σερβία προς την ΕΕ και το ΝΑΤΟ δημιουργεί συνθήκες για αλλαγές στη ζωή των Βουλγάρων που κατοικούν στην γειτονική χώρα. Τον Ιούνιο που πέρασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, συναντήθηκε με τον σέρβο ομόλογό του, Αλεξάνταρ Βούτσιτς στο Ντιμίτροβγκραντ (στα σέρβικα Τσάριμπροντ), κοντά στο Πίροτ, όπου συζήτησαν τα προβλήματα της βουλγάρικης μειονότητας και συμφώνησαν το σερβικό κράτος να επιδοτήσει τα βουλγάρικα ΜΜΕ των επονομαζόμενων στη Βουλγαρία «Δυτικών περιχώρων». Τώρα 5 μήνες αργότερα μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων έχουν κατατεθεί στις συντάξεις, οι οποίες έχουν συνθήκες για να επιτελούν το διαφωτιστικό τους έργο.

Στους οικισμούς της περιοχής με πιο δραστήρια την πόλη Μποσίλγκραντ διοργανώνονται στρογγυλά τραπέζια που θέτουν στην ημερήσια διάταξη θέματα που αφορούν τη μόρφωση, την ελευθερία του λόγου και την προστασία του περιβάλλοντος. Ανήμερα της 8^ης Νοεμβρίου 2018 στο Κέντρο Πολιτισμού και Ενημέρωσης, που πρόσφατα έκλεισε 20 χρόνια δράσης, τίμησαν τους Βουλγάρους που βρήκαν τον θάνατο στα βουλγαρο-σερβικά σύνορα. Παρευρέθηκαν ο βούλγαρος βουλευτή Μπορίς Βαγγέλοφ, ο οποίος δήλωσε πως ο δρόμος της Σερβίας προς την ΕΕ περνά από την τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκπρόσωποι θεσμών της βουλγάρικης πόλης Κιουστεντίλ και οργανώσεων πολιτών.

Η βουλγάρικη μειονότητα στη Σερβία δεν έχει αντίρρηση η Σερβία, η χώρα δηλαδή στην οποία ζούμε, να ενταχθεί στην ΕΕ, λέει ο Αλεξάνταρ Ντιμιτρόφ, πρόεδρος του Συλλόγου «Φωνή» που είναι ένας από τους κύριους οργανωτικούς θεσμούς της περιοχής. Είμαστε σίγουροι πως αυτό θα έχει θετικές επιπτώσεις για όλους. Είμαστε όμως επιφυλακτικοί, γιατί θεωρούμε πως η στήριξη της Βουλγαρίας δεν μπορεί να είναι άνευ όρων και δίχως ενδοιασμούς. Τα τελευταία χρόνια οι βούλγαροι και οι σέρβοι πολιτικοί διατείνονται πως οι διακρατικές σχέσεις δεν ήταν ποτέ καλύτερες, αλλά δεν τους βλέπουμε αρκετά μαζί. Ελπίζουμε να δεσμευτούν περισσότερο μεταξύ τους.

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα