Στα τέλη του 19^ου και στις αρχές του 20ού αιώνα στην Ευρώπη εμφανίστηκε ένα νέο αρχιτεκτονικό στυλ που ονομάζεται «Σετσεσιόν» και σημαίνει Απόσχιση, κυρίως από την τέχνη των σαλονιών. Σε άλλα κράτη ονομάζεται «Αρ νουβό» (νέα τέχνη), «Αρ μοντέρν» ή «Γιούγκεντστυλ» και χαρακτηρίζεται από στοιχεία της γιαπωνέζικης, της ανατολίτικης και της βυζαντινής τέχνης. Αφήνει πάντως τα σημάδια του στις πλαστικές τέχνες, στην αρχιτεκτονική, στην διακόσμηση εσωτερικών χώρων και στον σχεδιασμό επίπλων.

Στην Σόφια υπάρχουν αρκετά δείγματα αυτού του στυλ. Τέτοια κτήρια είναι το Κεντρικό Χαμάμ και η Εβραϊκή Συναγωγή, η τράπεζα του Ατανάς Μπούροφ, η ελληνική πρεσβεία κ. ά. που χτίστηκαν από βούλγαρους αρχιτέκτονες, οι οποίοι επέστρεψαν μετά από σπουδές στην Βιέννη, την Πράγα, το Παρίσι μετά την Απελευθέρωση. Μεταξύ αυτών των ταλαντούχων νέων δημιουργών ήταν ο Νικόλα Λάζαροφ, ο Γκεόργκι Φίγκοφ, ο Πέτκο Μομτσίλοφ, ο Κύριλ Μάριτσκοφ, ο Πένκο Κόιτσεφ.

Σήμερα πολλά από αυτά τα υπέροχα κτήρια γκρεμίζονται από τη φθορά του χρόνου λόγω της οικονομικής αδυναμίας των ιδιοκτητών τους να τα συντηρήσουν ή λόγω αδιαφορίας. Αυτό όμως σημαίνει η Βουλγαρία να χάσει την μορφή της από το παρελθόν και να χάσει το πνεύμα της. Να γίνει σαν τις άλλες μεγάλες πόλεις του κόσμου – ένα συνονθύλευμα από διάφορα αρχιτεκτονικά στυλ ασύνδετα μεταξύ τους.

Τρεις νέοι άνθρωποι φαίνεται να συνειδητοποιούν την σοβαρότητα της κατάστασης και δημιούργησαν ένα πρότζεκτ για να τραβήξουν την προσοχή της κοινωνίας. Η προσέγγισή τους είναι ενδιαφέρουσα και βασίζεται σε μια ιδέα του αρχιτέκτονα Κωνσταντίν Ντιμιτρόφ, του παραγωγού κινηματογραφικών ταινιών Καλογιάν Νικόλοφ και της θεατρικής σκηνοθέτη Λιουμπομίρα Κόστοβα. Πρόκειται για 9 τρισδιάστατα μοντέλα κτηρίων με «Σετσεσιόν» αρχιτεκτονική από το Ρούσε, την Βάρνα, το Πλέβεν, το Πλόβντιβ και την Σόφια.

Η προσοχή των καλλιτεχνών εστιάζεται στην τοπική παραλλαγή της «Σετσεσιόν» που ονομάζεται «Εθνικός Ρομαντισμός» και συνδυάζει στοιχεία της βουλγάρικης μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής (με τούβλα) με τα χαρακτηριστικά φυτικά μοτίβα του νέου στυλ. Το πρότζεκτ χρηματοδοτείται από το Εθνικό Ταμείο «Πολιτισμός».

«Έχουμε ιδέα να στήσουμε και μια έκθεση με επαυξημένη πραγματικότητα», λέει η Λιουμπομίρα Κόστοβα. – «Για να συμβεί όμως αυτό τα μοντέλα πρέπει να επεξεργαστούν και να ανέβουν σε μια ειδική εφαρμογή. Έτσι η έκθεση θα μπορεί να ταξιδέψει ανά τον κόσμο.»

Τα ταξίδια έξω από την πρωτεύουσα βοήθησαν την ομάδα να μάθει περισσότερα για την ιστορία των κτηρίων που φωτογραφίζουν. Σε μια από τις επισκέψεις τους στο Πλόβντιβ τους είπαν για ένα περίπτερο στο κέντρο της πόλης, όπου συνήθιζε να ξεκουράζεται ο εμβληματικός βούλγαρος λογοτέχνης Ιβάν Βάζοφ. Οι ιδιοκτήτες δεν το φροντίζουν και μάλλον σύντομα θα εξαφανιστεί. Η Λιουμπομίρα, ο Κωνσταντίν και ο Καλογιάν πήραν άδεια και το αποθανάτισαν.

«Η τεχνική που χρησιμοποιούμε λέγεται φωτογραμετρικό σκανάρισμα και είναι πολύ διαδεδομένη στην Ευρώπη», λέει ο Κωνσταντίν. – «Είναι κατάλληλη για αρχειοθέτηση και για έκθεση αξιοθέατων, αλλά μπορεί να χρησιμεύσει επίσης και σαν αρχιτεκτονικό σχέδιο, βάση του οποίου να συντηρηθούν ή να αναπαρασταθούν σε μικρό ή κανονικό μέγεθος. Πρόκειται για τα μοντέλα ΒΙΜ που μετατρέπονται σε στάνταρ για τον σχεδιασμό. Είναι ψηφιακά αντίγραφα με όλα τα δομικά στοιχεία και τις εγκαταστάσεις.»

«Η τεχνική κοστίζει ακριβά αλλά η επένδυση αξίζει τον κόπο και αποφέρει κέρδη», λέει η Λιουμπομίρα. – «Το καλύτερο παράδειγμα για την χρησιμότητά της είναι οι επιπτώσεις από την πυρκαγιά στην Παναγία των Παρισίων, η οποία θα αναστηλωθεί χάρη σε μια παρόμοια φωτογράφιση, που έγινε πριν μερικά χρόνια, με σκοπό να δημιουργηθεί ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι.»

Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα