Σήμερα, όταν στην παγκόσμια πανδημία είναι δύσκολο να γυρίσουμε φυσικά, μπορούμε να ταξιδεύουμε προς το σπίτι στη φαντασία μας ή μέσω του λόγου. Πού οι Βούλγαροι «παλιννοστούντες», αλλά στην πραγματικότητα διασκορπισμένοι στις τέσσερις άκρες του κόσμου, πραγματοποιούν τις επιστροφές τους – απάντηση μας δίνει συλλογή με κείμενα συμπατριωτών μας από πέντε ηπείρους.

Η πέμπτη λογοτεχνική συλλογή, που εκδόθηκε με την υποστήριξη Βουλγάρων από όλο τον κόσμο, περιέχει διηγήματα και ποιήματα 68 δημιουργών, ενωμένα υπό τον τίτλο «Παλιννοστούντες». Σύμφωνα με το λεξικό της βουλγαρικής γλώσσας, πρόκειται για τους ανθρώπους που επιστρέφουν στο ίδιο μέρος. Αλλά πάντως έχουν αλλάξει, δεν είναι ποτέ οι ίδιοι.

«Επιστρέφουν ταυτόχρονα στο αξιοπρεπές παρελθόν της Βουλγαρίας και του βουλγαρικού πολιτισμού» - λέει ο λογοτέχνης Μαρίν Μποντάκοφ, ο οποίος παρουσίασε τη συλλογή. – «Αλλά επιστρέφουν και στη γλώσσα και μπορούμε να δούμε πόσο γλυκιά είναι η χρήση της, πώς οι δημιουργοί αυτών των κειμένων απολαμβάνουν τη χρήση σπάνιων παλιών λέξεων.»

Η Τάνια Πανόβα όλη τη ζωή της εργάζεται με τις λέξεις, αλλά μόλις τώρα, όταν έχει αφήσει τη δημοσιογραφία στο παρελθόν, τολμά να παρουσιάσει δικό της λογοτεχνικό κείμενο – το διήγημα «Πώς υφαίνεται τραγούδι».

«Το τραγούδι υφαίνεται όπως υφαίνεται κουρελού» - λέει η δημιουργός. – «Πρέπει να βγάλεις τη βάση από τον νου σου, με την καρδιά σου να μαζέψεις τις λέξεις και να τις τακτοποιήσεις, έτσι ώστε να τραγουδήσεις το τραγούδι σου. Ο ζωντανός κλασσικός Αντόν Ντόντσεφ λέει ότι έρχεται στιγμή, όταν ο Βούλγαρος πρέπει να αρχίσει να δημιουργεί το τραγούδι του. Ένα τραγούδι είναι ολόκληρη ιστορία, παρόμοια με ένα βουλγαρικό κέντημα. Είναι η ιστορία ενός ολόκληρου λαού, μιας οικογένειας.»

Με το δοκίμιο του «Θλίψη», που παρουσιάζεται στη συλλογή, ο 15χρονος Γιορντάν Ιγκνάτοφ κέρδισε τον εθνικό μαθητικό διαγωνισμό «Επιστροφή στις ρίζες». Απόγονος προσφύγων από τη Δυτική Θράκη, ο ίδιος διηγείται για την επιστροφή των συγγενών του, που διώχθηκαν από τα εδάφη τους μαζί με χιλιάδες άλλους συμπατριώτες μετά το τέλος του Βαλκανικού Πολέμου.

«Η σημερινή Βουλγαρία είναι πολύ πιο διαφορετική από το παρελθόν» - λέει ο Γιορντάν Ιγκνάτοφ. – «Ενώ κάποτε οι άνθρωποι ήταν καταπιεσμένοι και έμεναν στον ίδιο τόπο εν αναμονή η χώρα μας να επαναφέρει τα εδάφη της, με την κατάρρευση του κομμουνισμού, ήδη μπορούσαν να πάνε στο εξωτερικό και να ικανοποιήσουν το ενδιαφέρον τους. Κάποιοι από εκείνους που έμειναν στο εξωτερικό, σήμερα θέλουν να γυρίσουν, αλλά τους παρεμποδίζουν οι μη ποιοτικοί πολιτικοί και οι χαμηλές αμοιβές εργασίας. Άλλοι, με τη σειρά τους, δε θέλουν να ζουν εδώ και αυτό μου προκαλεί θλίψη. Θα ήθελα να τους κάνω να ξανασκεφθούν την απόφασή τους – να κοιτάξουν τη Βουλγαρία μέσα από τα μάτια τους, να επενδύσουν, να κάνουν κάτι και να πεισθούν ότι είναι δυνατό να πετύχουν εδώ.»

Αφού έμειναν στα μακρινά σπίτια τους λόγω των περιορισμένων δυνατοτήτων για ταξίδια, οι συμπατριώτες μας στο εξωτερικό μας στέλνουν μηνύματα σε κάψουλες της γλώσσας, λέει ακόμη ο Μαρίν Μποντάκοφ.

«Όλοι προτείνουν διαφορετικές στρατηγικές για αντιμετώπιση της θλίψης, για αντιμετώπιση της νοσταλγίας, για αύξηση του νοήματος στη γέφυρα μεταξύ του εξωτερικού τους και της πατρίδας τους.»

Φωτογραφίες: eurochicago.com, Ντιάνα Τσανκόβα

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα