Η αρχή του φθινοπώρου είναι για τους Βουλγάρους περίοδος πολλής δουλειάς, ειδικά αν καλλιεργούν στον κήπο τους φρούτα και λαχανικά. Το μάζεμα της σοδειάς χρειάζεται συλλογική εργασία και κόπο. Έπειτα ξεκινά η κονσερβοποίηση. Σιρόπια και κομπόστες, γλυκά και μαρμελάδες, σάλτσες και αλοιφές.

Τα αγαπημένα λαχανικά είναι οι ντομάτες και οι κόκκινες πιπεριές οι οποίες είναι τα βασικά συστατικά της παραδοσιακής βουλγάρικης γαστρονομικής αλοιφής, που είναι γνωστή με το όνομα «λιούτενιτσα» κι ας μην είναι συνήθως καυτερή (λιούτο στα βουλγάρικα σημαίνει καυτερό). Η συνταγή είναι απλή – τα λαχανικά πολτοποιούνται και προστίθεται λάδι και αλάτι. Η λιουτενίτσα είναι αγαπημένη ανάμνηση από τα παιδικά χρόνια.

Λιουτενίτσα πουλιέται και στα σούπερ μάρκετ αλλά η γλύκα του να τρως προϊόν που έχει φτιάξει μόνος σου είναι απαράμιλλη. Για πολλές οικογένειες το να ετοιμάσουν προϊόντα τα οποία να μπορούν να χρησιμοποιούν τον χειμώνα όταν δεν υπάρχουν φρέσκα φρούτα και λαχανικά είναι μεγάλη απόλαυση. Ειδικά αν έχουν κληρονομήσει οικογενειακές συνταγές. Για όσους δεν έχουν αυτήν την τύχη υπάρχουν βιβλία μαγειρικής.

Στο σπίτι της Ντιμιτρίνα και του Μιχαήλ Κέσοβι από την πόλη Ζλατίτσα όλη η οικογένεια ασχολείται με την κονσερβοποίηση λιούτενιτσας και είναι πολύ υπερήφανοι για το αποτέλεσμα. Τα λαχανικά είναι από τον κήπο τους.

«Φέτος η σοδειά δεν ήταν πολύ καλή, λέει ο Μιχαήλ. Με πολύ κόπο και υπομονή όμως καταφέραμε να μαζέψουμε αρκετές πιπεριές. Διαλέξαμε τις πιο ώριμες ντομάτες, τις πιο μεγάλες και τις πιο κόκκινες πιπεριές. Λιούτενιτσα φτιάχνουμε μια ολόκληρη μέρα. Έχουμε τζάκι και βάζουμε το μείγμα σε μια μεγάλη κατσαρόλα σε σιγανή φωτιά. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι πρέπει να ανακατεύουμε συνέχεια τα συστατικά μέχρι να πήξει η λιούτενιτσα. Όλα γίνονται σιγά σιγά και θέλει υπομονή. Τα παιδιά βοηθάνε πολύ γιατί ξέρουν πως μετά θα τρώνε νόστιμα φαγητά».

Τι πρέπει να κάνεις όμως για να φτάσεις να κάνεις λιούτενιτσα;

«Ο κήπος θέλει φροντίδα όλο τον χρόνο, λέει ο Μιχαήλ. Με την σύζυγό μου σκάβουμε, σπέρνουμε, ποτίζουμε. Έχουμε γνώσεις από τους προγόνους μας και ενημερωνόμαστε πώς να προφυλάσσουμε τα φυτά από ασθένειες. Φέτος έπεσε χαλάζι και έκανε ζημιές. Έπρεπε να καταβάλουμε μεγάλες προσπάθειες για να μπορέσουν οι καλλιέργειες να ανακάμψουν. Ευτυχώς τα καταφέραμε. Για μας είναι πολύ ωραίο να κοπιάσεις κατά την διάρκεια του χρόνου και να ετοιμάσεις προμήθειες για τον χειμώνα».

Φωτογραφίες: bgnes, πρ. αρχείο

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα