Bulgaristan ve Makedonya Başbakanları Boyko Borisov ve Zoran Zaev İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması imzaladılar. Birçok gözlemci bunu tarihi bir olay olarak niteledi. Haksız da sayılmazlar. 1992 yılında Bulgaristan Makedonya’nın özerkliğini ilk tanıyan ülke oldu.

Bundan 25 yıl geçti. 18 yıl önce ise 1999’da iki ülke başbakanları Lübço Georgievski ve İvan Kostov İyi Komşuluk Anlaşması imzaladılar ve tam dokuz yıl 12 müzakere turunda, farklı hükümetler arasında istişarelerde söz konusu anlaşmanın iki ülke için de makul hali bulunamadı.

Makedonya tarafından 1999 yılında anlaşmayı sağ muhafazakar VMRO-DPMNE partisi lideri imzalamıştı, fakat 2017 yılında bu güç belgeyi desteklemedi. Şimdi anlaşma altına imzasını atan taraf yönetimdeki sol Sosyal Demokrat Parti lideri oldu.

Bulgaristan’da parlamentoda temsili bulunan bütün partiler anlaşmayı onayladı ve destek ifade etti. Makedonya’daki partiler arasındaki anlaşmazlık çok kesinleşmemeli, çünkü VMRO-DPMNE içinde bile anlaşma taraftarı olan kesim mevcut.

Uluslararası arenadaki tepkiler de bu anlaşmanın önemini vurguluyor. İmzalanmasından hemen sonra AB Yüksek Temsilcisi Federicca Mogherini ve Genişlemeden Sorumlu üyesi Johannes Hahn anlaşmanın iyi komşuluk ilişkilerinde bir adım ve Makedonya’nın Avrupa geleceğini teyit eden bir olay olarak nitelediler. Almanya Dışişleri Bakanı Sigmar Gabriel Makedonya ve Bulgaristan’ın tarihi anlaşma imzaladıklarını, bununla Balkanlar’da iyi komşuluk adına güçlü mesajlar ilettiklerini Fransa Dışişleri Bakanlığı anlaşmayla Sofya ve Üsküp’ün Avrupa entegrasyonu alanındaki anahtar konularda işbirliğini yoğunlaştıracaklarını kaydetti.  İmza öncesi ise ABD’nin Sofya ve Üsküp elçileri benzeri görüşler paylaştılar.

Başbakan Boyko Borisov ve Dışişleri Bakanı Ekaterina Zaharieva anlaşmayı Makedonya ile ilişkilerin normalleşmesi yolunda bir adım olarak nitelediler, ancak en önemlisinin içindeki maddelerin uygulanmasına bağlı olduğunu vurguladılar. Her iki ülke de anlaşma eki olarak bir de Sofya ile Üsküp arasında demiryolu hattı ve doğalgaz alanında işbirliği sözleşmelerini de imzalamakta gecikmedi.

Başbakan Zoran Zaev Haziran ayında Sofya ziyaretinde Makedonya’nın ırkçılık ve nefret içeren bir sayfayı kapatarak, Avrupa geleceği yönünde yeni bir sayfa açtığını belirtmişti. O zaman bizler iyi niyetlerin uygulamaya geçmesi gerektiğini söylemiştik. Dünkü imzadan sonra iyimserlik zemini genişlemiş oldu.

Çeviri: Sevda Dükkancı