Makedon Ortodoks Kilisesi’nin Bulgar Kilisesi ile birlik kurulması yönündeki isteği üzerine Sofya’daki Sen Sinod, Makedon Kilisesi statüsünün saptanması için tam destek sağlayacağını bildirdi ve bu amaçla Senodal Komisyon kuruldu.

Makedon Ortodoks Kilisesi verilen destekten dolayı teşekkür etti, Makedonya Başbakanı Zoran Zaev ise diğer ortodoks kiliselerin de Bulgar kilisesinden örnek almaları beklentisini ifade etti. Her iki ülkeden piskopos ve toplumcular bu gelişmeyi takdir etti, bazıları Bulgar kilisesinin tutumunu tarihi adaletsizlikleri ortadan kaldıran cesur bir tutum olarak değerlendirdi.

Bulgar Ortodoks Kilisesinin tavrı bazıları için cesur olsa da diğerleri için temkinli ve diplomatik olmakta. Şu anda Makedonya topraklarında bulunan kilise Ohri Başpiskoposluğuna, Sırp Kilisesi tarafından daha geçen yüzyılın 60’lı yıllarında shizma uygulanda, ayırıldı yani. Bu yüzyılın başında iki Ohri Başpiskoposluğu vardı – biri resmi Makedon kilisesi olup dünyadaki diğer ortodoks kiliseleri tarafından tanınan kilise, diğeri de Sırp yanlısı din adamlarının çoğunlukta olduğu ve Sırp Kilisesi tarafından özerk olarak tanınan, fakat bağımsızlığı tanınmayan kilise. Bazı ilahiyatçılara göre Makedon kilisesi gibi ayrı tutulan bir kiliseyi tanırsa Bulgar Ortodoks Kilisesi de ayrı duruma düşer. Öte yandan shizma, yalnızca onu uygulayan kiliseler tarafından kaldırılabilir. Yani Sırp Kilisesinin shizma uygulamış olması Bulgar kilisesinin Makedon Kilisesinin bağımsızlığını tanımasını imkansız kılıyor.

Kilise akideleri açısından bakıldığında Bulgar Ortodoks Kilisesinin tutumu epey makul. Sofya’dan Sen Sinod, Makedon Ortodoks Kilisesi’nin bağımsızlığını tanımıyor, çünkü bağımsızlık ancak diğer tüm 14 ortodoks kilisesinin tanınması ile mümkün olacak. Bulgar kilisesi bu yönde destek sözünü verdi sadece. Bulgar kilisesi bunu sırf Makedon Ortodoks Kilisesine sıcak baktığından değil, kendi acı deneyiminden yola çıkarak yaptı. Bulgar kilisesi, kendini sultan fermanında yazıldığı gibi özerk değil de bağımsız ilan etmesinden dolayı 1872 ile 1945 yılları arasındaki dönemde shizmaya tabi tutuldu.

Bulgaristan ve Makedonya ortodoks kiliseleri arasındaki ilişkilerde yaşanan son gelişmeler, daha geniş bağlamda da olumlu. Bir yandan bu gelişmeler iki ülke arasındaki siyasi ilişkilerin normalleşme sürecine diğer yandan ise Üsküp ve Atina arasında Makedonya’nın adına ilişkin yürütülen tartışmaya çözüm getirme eğilimine denk geliyor. Bulgar kilisesi Makedon kilisesinin statüsünün düzenlenmesini destekleme kararını aldığı gün bir Makedon medyası Üsküp’ün taviz adına Yeni Makedonya Cumhuriyeti veya Kuzey Makedonya adını kabul edeceğini bildirdi. Bu haber resmi yoldan henüz teyit edilmiş değilse de Makedonya’nın uluslararası dışlanmışlık durumundan çıkmak yolunda ilerleme kaydettiği ortada.

Çeviri: Tanya Blagova