Bu yıl, Yordan Radiçkov'un doğum gününün 90. yıldönümünü kutluyoruz.(24 Ekim 1929). Nobel Edebiyat Ödülü'ne iki kez aday gösterilen rakipsiz bir kısa hikaye ustası, olağanüstü bir oyun yazarı ve senarist olan Radiçkov, yeni Bulgar edebiyatında özgün bir ifade ve üslupla öne çıkan simgesel yazarlardan biridir.

Kültür Başkenti usta yazarın yıldönümünü “ Ocak – Radiçkov’un ayı”  başlıklı proje ile kutlayacaktır. Birkaç gün önce, Plovdiv Şehir Galerisi'ndeki Meksika Evi'nde, yakın zamana kadar yazarın yakınlarının  bile bilmediği  arşiv fotoğraflarından oluşan bir sergi açıldı.

Sergi "Işıksız avlular" olarak adlandırdı ve Radiçkov'un geçen yüzyılın 60'lı yılların başlarında Sibirya'ya yaptığı gezileri tanıtıyor. Yazar, birkaç ay boyunca Sibirya topraklarında geçirir ve aynı başlıklı seyahatnamede edindiği birçok izlenim ve deneyimleri paylaşır. Siyah beyaz görüntülerin yanı yazarın notlarını  içeren  "Sibirya not defterleri" de sunuldu.

Radiçkov’un  ismini taşıyan torunu Yordan Radiçkov anlatıyor:

“Sibirya'ya yaptığı yolculuk uzun sürmüş ve anlaşılan bir şekilde bütün hayatına  ve daha sonra bir yazar olarak çalışmalarına damga vurmuştur. Notları ayrıca, edebiyat açısından çok değerli  ve büyük bir derinlik ve insan severlik taşıyor. Metnin sadece sanatsal değeri yoktur, aynı zamanda yazarın bize ulaşan çalışma sürecini izah eden tek bir örnektir."

Sergide Radiçkov’un “Işıksız avlular” kitabında anlattığı bazı kişiler ve yerlerin fotoğrafları var. 1963 yılında bilinmeyen bir fotoğrafçının çektiği olağanüstü görüntüler var. Resimlerin bir kısmı özel fotoğraf kompozisyonları gibi gözüküyor, ama aslında tam bir şans eseridirler ve bu sergide görülebilecek ilginç şeylerden biri.

Sergi bir ay önce Sofya 'da sunuldu. Şimdi Plovdiv’te  Radiçkov’un Sibirya ziyaretini  daha geniş bir şekilde tanıtma fırsatımız oldu. Bize diğer şehirlerden birçok insan aradı, bize yazdı, umarım bu sergi 2019’da ülke içinde yoluna devam eder. Serginin açılışında Yordan Radiçkov’a adanan "Çerkazki  Hroniki” – “Çerkez kronikleri”  belgeseli  gösterildi. Film 1999 yılında çekildi ve yazar ile yapılan nadir sohbetlerden birini içerir. Radiçkov sinema, tiyatro, edebiyat, Bulgaristan gelenekler ve yaşam konusunda görüşlerini paylaşıyor. Genç Radiçkov bir tanıdık üzerinde odaklanıyor ve şöyle devam ediyor:

"Bu dedemin küçük bir yetim kız ile fotoğrafı. Kitapta hikayesi var. Bu kız geyik  bakıcıları tarafından evlat edinmiş. Ona geyik bakıcılığını öğretmişler.İşte bu öykü kitapta var ve fotoğrafta da korunmuş. Radiçkov’un Sibirya gezisinin hikayesi çok basit. Ve tan onun stilinde.1962 -63 yıllarında  Yazarlar Birliği  bir yazarın Sibirya’ya gidip oradaki hayatı anlatması gerektiğini duyurur. Ancak yazarlardan bu soğuk ve uzak bir yere gitmek istemediler. Yordan Radichkov tek başına gidip Sibirya'daki gezisini anlattı. Bu üç ay süren seyahat süresince resmi karşılaşmalar dışında ilginç serüvenler de yaşanıyor. Hatta yazar bir an kayboluyor. Sıradan insanlarla heyecan verici anlar yaşar. Yazar insanca konuşmaları sayesinde bu insanların ruhuna  girmeye başarır, harika izlenimlerini kağıda döker." 

“Işıksız avlular” sergisi Plovdiv’te Ocak ayının sonuna kadar açık kalacak.

Çeviri: Müjgan Baharova

Fotoğraflar: BGNES