Antakrktika geçmişte birçok çoğrafi keşfe ilham kaynağı olmuştur. Aslında bu isim Antarktika kıtası ve Güney Okyanus suları ve adalarını kapsayan bir alan, yani Güney Yarım Kürenin yaklaşık yüzde 20’sini kapsar.

Bulgaristan, 1988 yılında Antarktika’nın Livingston adasındaki sığınak merkezini kuruyor. Burası 1993 yılında “Aziz Kliment Ohridski” Araştırma Üssü adını alıyor.

Aynı yılın sonunda Bulgaristan Antraktkita Enstitüsü de kuruluyor. 1998 yılında Bakanlar Kurulu’nun kararı ile bu enstitü Bulgaristan’ın Antraktika’daki faaliyetleri için ulusal operatör ilan ediliyor. Bulgaristan Antarktika Enstitüsü, her yıl araştırma seferleri düzenliyor ve Livingston adasındeki “Aziz Kliment Ohridski” araştırma üssünü yönetiyor. Son yıllarda düzenlenen araştırma seferlerine jeoloji, jeokimya, jeofizik, meteoroloji, biyoloji, tıp ve benzer alanlardan uzmanlar katılıyor.

• Antarktika'nın korunması, Bulgar bilim seferinin zor startı ve Goşo adlı penguen üzerine

Bu bilimsel araştırmaların sonuçları birçok yerli ve uluslararası dergide çıkıyor. 2022 yılının Şubat ayında Antarktika’da 30. Bilimsel Araştırma Seferi düzenlendi.Ancak ondan önce adaya yeni bilimseler araştırmalar laboratuvarı kurma görevini üstlenen inşaat işçileri gitti. Bu laboratuvar, yeni bilimsel keşifler için imkanları genişletme amacı taşıyor.

Bu yılki jübile seferinin odağında tıp ve daha ziyade deri ve ultraviole (mor ötesi) ışınımların deri tedavisine nasıl etki ettiği yönündeki araştırmalardı. Diğer yön ise uyku kalitesinin etki ettiği insan psikolojisidir.

Bulgaristan Bilimler Akademisi (BAN)’ne bağlı Biyoçeşitlilik ve Ekosistem Araştırmaları Enstitüsü’nün su ekosistemlerini araştırma bölümünde hidrobiyoloji uzmanı Dr. Vesela Evtimova, “Ulusal Kutup Araştırmaları Programı, Eğitim Bakanlığı tarafından finanse ediliyor” diye açıkladı.

Dr. Evtimova, Sofya “Aziz Kliment Ohridski” Üniversitesi, Kanada ve Avusturya’dan bilim insanlarının yer aldığı 11 kişilik Bulgar araştırmacılar kafilesinde yer aldı.

“Ekibin büyük bir bölümü, oradaki göllerden çıkan ve tekrar “emilen” sera gazlarını araştırdı” dedi Dr. Vesela Evtimova ve şöyle devam etti:

“Son yıllarda Livingston adasındaki üssümüzün yakınlarında sözüm ona “ebedi buzluluk” durumunda erime gözlemleniyor. Donmuş bir alan düşünün, ama üzerinde atıl parçacıklar, kumlar, su damlaları, taşlar ve buz var; ancak erime sonucu bu yüzeyde içinde yaşam barındıran yeni göller oluşuyor. Bu göllerdeki yaşam da benim araştırma alanıma giriyor. Bunlar “alt kabuklular” dediğimiz canlılar. Amacım bu küçük göllerin güçlü mor ötesi radyasyonundan nasıl etkilendikleri, bu ekstrem koşullarda hayvanların nasıl adapte olduğu ve nasıl yaşadıkları, yani mor ötesi radyasyonun onlar üzerine ektisi nedir. Bulgaristan’ın kutup araştırmaları üssünde çalışmak benim için gerçekleşen bir hayal oldu.”

Antarktika kıtasının bilimsel araştırmalar laboratuvarı olarak tanımlanması tesadüfi değil, çünkü burada global süreçlerin sonuçları çok açık bir şekilde ayırd edilebilir.

“Oranın yerli halkı yok, ancak son yıllarda insanların faaliyetlerinin etkisi Güney Yarım Küredeki bu parçada bile görülebiliyor” dedi ve şöyle devam etti sözlerine Dr Vesela Evtimova:

“Orada insan faaliyetleirnden etkilenmemiş ekosistem, habitat var, burada endüstri, tarım ve şehirleşmeden dolayı doğrudan kirlenme meydana gelmiş değil. Buna rağmen, dünyanın diğer yerlerinde meydana gelen olaylar buradaki yaşama da etki ediyor. Çalışmalarımızda görevlerimizden biri de karbon dioksit ile ilgili. Bu sera gazının salınımı bütün Dünya için önemli. Bu iklim değişiklikleri ile ilgili, son yıllarda ise atmosferdeki karbon dioksidin çok hızlı bir şekilde artmasından söz ediliyor.”

Çeviri: Özlem Tefikova